پویش سه شنبه های بدون خودرو: از یک ایده محلی تا نمادی برای شهرنشینی مدرن
آیا تا به حال فکر کرده اید که اگر فقط یک روز در هفته، خودروهای شخصی را در پارکینگ بگذاریم، چه تغییری در شهر رخ می دهد؟ پویش سه شنبه های بدون خودرو دقیقاً با همین پرسش ساده اما جسورانه متولد شد. کمپینی که فراتر از یک شعار محیط زیستی و دعوتی به بازنگری در سبک زندگیِ وابسته به ماشین است.
جرقه یک حرکت ملی
همه چیز از اراده ای جمعی در شهر اراک آغاز شد. با همت کوروش بختیاری، فعال محیط زیست، این ایده کوچک که در ابتدا یک حرکت محلی بود، به سرعت به قلب دغدغه های شهری در سراسر ایران راه یافت. در بهمن ماه ۱۳۹۴، با تدوین آئین نامه ها و مشارکت دفتر محیط زیست و توسعه پایدار وزارت ورزش و جوانان و همکاری نهادهای مردمی، این پویش از فروردین ۱۳۹۵ شکل رسمی به خود گرفت.
تا قبل از کرونا این پویش گسترش زیادی پیدا کرد و در همه شهرهای کشور گروه های دوچرخه سوار و هیئت های دوچرخه سواری استقبال بی نظیری از این طرح داشتند. جوش و خروش بی نظیر مردم با شروع کرونا و با ممانعت از دور همی های گروهی و با ترس عجیب مردم با افت شدیدی مواجه شد و از آن به بعد تا اتمام کرونا رو به فراموشی گذاشت.
بعد از کرونا این پویش دیگر رونق قبل را پیدا نکرد و تعداد گروه های استقبال کننده بسیار کمتر از دوران قبل از کرونا است. امید که با همت گروه ها و هیئت های دوچرخه سواری این پویش مردمی با استقبال دوباره مواجه شود تا بتوانیم به سمت سبک زندگی سالم و بدون ماشین پیش برویم.
تأکید رئیس جمهور بر فرهنگ سازی سه شنبه های بدون خودرو
در جلسه هیئت دولت (۱۸ مرداد ۱۴۰۵)، دکتر پزشکیان ضمن تشکر از همکاری مردم و رانندگان در اجرای طرح های اخیر، بر اهمیت شنیدن صدای مردم و شفافیت در اطلاع رسانی تأکید کرد. رئیس جمهور بار دیگر شخصاً بر اجرای طرح یک روز در هفته بدون خودرو تأکید کردند.
طبق دستور ایشان، این حرکت باید از بدنه دولت و ادارات دولتی آغاز شود تا در نهایت به یک الگوی عمومی و مشارکت اجتماعی برای کاهش ترافیک و آلودگی تبدیل گردد.
هدف پویش سه شنبه های بدون خودرو
1- ايجاد نشاط و سلامت جسمی و روحی در شهروندان
2- توسعه فرهنگ پیاده روی و دوچرخه سواری
3- کمك به كاهش آلودگی هوا و صدا، ازدحام تردد و آسیب های ناشی از آنها
4- کاهش خودروهای تک سرنشین و افزايش ظرفيت تردد خودروهای عمومی و سطح خدمت آن.
5- دوستی مستقیم با محیط زیست و سلامت از طریق کاهش وسایل نقلیه موتوری به عنوان اصلی ترین مولد آلاینده ها و منتشر کننده گازهای سمی همچون co2.
واقعیت امروز: از نماد تا عمل
شاید بپرسید: آیا این پویش هنوز هم جاری است؟
اگرچه در سال های اولیه، موج بزرگی از شهرها به این جریان پیوستند، اما امروز سه شنبه های بدون خودرو» بیش از آنکه یک بخشنامه اداری باشد، یک فرهنگ مطالبه گرانه است.
در سال های اخیر، اگرچه گزارش های منسجم دولتی از اجرای سراسری آن کمرنگ تر شده، اما همچنان در سطح شهرهایی مانند ورامین و توسط گروه‌های خود جوشِ مردمی، به‌عنوان یک سبک زندگیِ انتخابی تداوم دارد.
این پویش دیگر محدود به دوچرخه سواری نیست؛ هرکسی که سه شنبه ها مترو را به ترافیک بزرگراه ترجیح می دهد، پیاده روی را جایگزین خودرو می کند یا از خودروهای اشتراکی استفاده می کند، عضوی از این جریان سبز است.
سه شنبه های بدون خودرو به ما یاد آوری می کند که قدرت تغییر در دست ماست. برای شروع، لازم نیست همه چیز را عوض کنیم. کافی است سه شنبه ها، انتخابی متفاوت داشته باشیم.
به جمع ما بپیوندید؛ حتی با یک تغییر کوچک، ما می توانیم شهری بسازیم که در آن، به جای بوق خودروها، صدای زندگی شنیده شود.